Türk Parasına Uyarlanacak Sözleşmelere İlişkin Damga Vergisi
85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre daha önce akdedilmiş yürürlükteki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırılmış bulunan bedellerin, Bakanlıkça belirlenen haller dışında Türk parası olarak taraflarca yeniden belirlenmesi gerekmektedir. Konu ile ilgili olarak Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Türk Parasına uyarlanacak sözleşmelerde damga vergisi uygulamasına ilişkin olarak 22 sayılı Damga Vergisi Sirküleri yayımlanmıştır.
Sirküler uyarınca döviz cinsinden düzenlenmiş olan sözleşme bedellerinin Türk Lirası olarak yeniden belirlenmesine ilişkin düzenlenen kâğıtların;
- Sözleşmelerin diğer maddelerinde (taraf, süre uzatımı, yeni iş ilavesi vb.) bir değişiklik yapılmaksızın münhasıran bedele ilişkin düzenleme yapılması,
- Yapılacak değişiklik sonrası Türk Lirası cinsinden belirlenecek toplam bedelin, ilk sözleşmede yer alan döviz cinsinden bedel ile değişikliğe ilişkin kâğıdın düzenlendiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca ilan edilen cari döviz satış kurunun çarpımı suretiyle bulunacak tutarı geçmemesi,
- İlk sözleşmeye atıf yapılmış olması
şartlarını birlikte taşıması halinde, söz konusu değişikliğe ilişkin kağıtlardan ayrıca damga vergisi aranılmayacaktır.
- Sözleşme bedelinin Türk Lirasına uyarlanmasına yönelik düzenlenen kâğıdın, düzenlendiği tarihteki TCMB döviz satış kurlarına göre hesaplanacak tutardan daha yüksek bir bedel içermesi durumunda, artan tutar üzerinden damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Ancak Türk Lirasına uyarlamaya yönelik düzenlenen kâğıtta yabancı para ile düzenlenen sözleşmenin diğer maddelerinde bir değişiklik yapılmaması gerekmektedir.
- Bedelin Türk Lirası olarak belirlenmesine ilişkin düzenlenen kâğıdın, ilk sözleşme yerine yeni bir sözleşme olarak veya aynı sonucu doğuracak şekilde bedel dışındaki unsurları da değiştirecek şekilde düzenlenmesi halinde, bu kâğıt için genel hükümler çerçevesinde damga vergisi aranılacaktır.
- Yabancı para cinsinden düzenlenen sözleşmelerde damga vergisinin azami tutardan ödenmiş olması durumunda, artan bedel nedeniyle bu kâğıttan ayrıca damga vergisi aranmayacaktır.
Konuya ilişkin olarak sirkülerde 2 örneğe yer verilmiştir.
Örnek 1:
05.05.2016 tarihinde toplam sözleşme bedeli 100.000 USD olan bir sözleşme imzalandığını; 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında, 2016 tarihli sözleşmenin diğer koşullarında bir değişiklik olmaksızın sözleşme bedelinin Türk parası ile değiştirilmesi için 14.09.2018 tarihinde ilk sözleşmeye atıf yapan bir sözleşme düzenlenmiş olduğunu varsayalım (14.09.2018 tarihinde geçerli TCMB döviz satış kuru 1 USD=6,3681).
İlk sözleşmedeki toplam tutarın değiştirilmesi durumunda:
Değişikliğe ilişkin sözleşmenin düzenlendiği 14.09.2018 tarihi itibarıyla 5/5/2016 tarihli sözleşmenin toplam bedeli, (100.000 USD *6,3681) 636.810 Türk Lirası olarak dikkate alınacaktır. Buna göre, bedelin Türk Lirası olarak belirlenmesine ilişkin 14.09.2018 tarihli sözleşmede,
– Bedelin 636.810 Türk Lirası veya altında bir bedel olarak belirlenmesi durumunda, değişikliğe ilişkin kağıt nedeniyle damga vergisi aranmayacaktır.
– Bedelin 636.810 Türk Lirasını geçmesi halinde, değişikliğe ilişkin kağıt için artan tutar üzerinden nispi damga vergisi alınacaktır.
İşin bir kısmının gerçekleşmesi nedeniyle bakiye tutarın değiştirilmek istenmesi durumunda:
Değişikliğe ilişkin sözleşmenin düzenlendiği 14.09.2018 tarihi itibarıyla 5/5/2016 tarihli sözleşmeye konu işin %60’ının tamamlandığı durumda, kalan %40’lık kısmı için ilk sözleşmenin bedeli, (40.000 USD *6,3681) 254.724 Türk Lirası olarak dikkate alınacaktır. Buna göre, işin kalan kısmına ilişkin bedelin Türk Lirası olarak belirlenmesine yönelik düzenlenen 14.09.2018 tarihli sözleşmede,
– Bedelin 254.724 Türk Lirası veya altında bir bedel olarak belirlenmesi durumunda, değişikliğe ilişkin kağıt nedeniyle damga vergisi aranmayacaktır.
– Bedelin 254.724 Türk Lirasını geçmesi halinde, artan tutar üzerinden nispi damga vergisi alınacaktır.
Örnek 2:
05.05.2016 tarihinde 10 yıllık sözleşme imzalandığını, sözleşmede yıllık bedelin 10.000 USD, toplam sözleşme bedelinin ise 100.000 USD olduğu belirlemelerine yer verildiği; daha sonra 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında 20.09.2018 tarihinde sözleşme bedelinin Türk parasına çevrildiğini ve sözleşme süresinin de aynı bedelle 1 yıl uzatıldığı varsayıldığında, sözleşmenin Türk Lirasına çevrilmesinde bedel artmasa dahi süre uzatımı nedeniyle uzatılan süre için belirlenen yeni bedel ve uzayan süre dikkate alınmak suretiyle damga vergisi hesaplanması gerekecektir.
Diğer taraftan, ilk sözleşmenin başka hükümlerinde de değişiklik olması veya bu sözleşme yerine geçecek tamamen yeni bir sözleşme yapılması durumunda, bu sözleşme ihtiva ettiği toplam tutar üzerinden genel hükümler çerçevesinde nispi damga vergisine tabi olacaktır.