Sermayenin Kaybı veya Borca Batıklığa İlişkin Tebliğ
Resmi Gazete’de yayımlanan son tebliğ ile halka açık olmayan anonim şirketler, limited şirketler ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin sermaye kaybı ile borca batık olma hallerinde uyacakları usul ve esaslar açıklanmıştır.
Tebliğ de ayrıca 01.01.2023 tarihine kadar, sermaye kaybı veya borca batık olma durumuna ilişkin yapılan hesaplamalarda, henüz ifa edilmemiş döviz yükümlülüklerden doğan kur farkı zararlarının dikkate alınmayabileceği belirtilmiştir.
- Sermayenin Kaybı
Türk Ticaret Kanunu uyarınca son yıllık bilançoya göre sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılırsa yönetim organının şirketin genel kurulunu hemen toplantıya çağırması gerekmektedir. Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az yarısının karşılıksız kalması halinde yönetim organı, genel kurula iyileştirici önlemler sunar. Yönetim organı, son bilançoyu genel kurula sunarak şirketin finansal yönden bulunduğu durumu tüm ortaklara anlatır.
Yönetim organı iyileştirici önlemler olarak; sermayenin tamamlanması, sermaye artırımı, bazı üretim birimlerinin veya bölümlerinin kapatılması ya da küçültülmesi, iştiraklerin satışı, pazarlama sisteminin değiştirilmesi gibi önlemleri alternatifli ve karşılaştırmalı olarak genel kurula sunar ve açıklar. Genel kurul, sunulan iyileştirici önlemleri aynen kabul edebileceği gibi değiştirerek de kabul edebilir. Genel kurul sunulan önlemler dışında başka bir önlemin uygulanmasına karar verebilir.
- Genel Kurulun Alacağı Tedbirler
Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az üçte ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kalması halinde toplantıya çağrılan genel kurul aşağıda yer alan tedbirleri alır.
- Sermayenin üçte biri ile yetinilmesi ve sermaye azaltımı yapılması
- Sermayenin tamamlanması
- Sermayenin artırılması
- Sermayenin azaltılması
Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az üçte ikisi zarar sebebiyle karşılıksız kalan şirket genel kurulu, sermayenin üçte biriyle yetinmeye karar verdiği takdirde sermaye azaltımı Türk Ticaret Kanunu 473 ila 475’inci maddelere göre yapılır. Yapılacak sermaye azaltımında yönetim organı, alacaklıları çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına alınmasından vazgeçebilir.
- Sermayenin Tamamlanması
Sermayenin tamamlanması, bilânço açıklarının ortakların tamamı veya bazı ortaklar tarafından kapatılmasıdır. Kanuni yedek akçelerin yitirilen kısımlarının tamamlanmasına gerek yoktur. Sermayenin tamamlanmasına karar verilmesi halinde her ortak zarar sebebiyle karşılıksız kalan tutarı kapatacak miktarda parayı vermekle yükümlü olur.
Ortaklar payları oranında tamamlamaya katılır. Söz konusu yükümlülük sermaye konulması veya borç olarak kabul edilemez zira sermayenin tamamlanması olduğu için karşılıksızdır. Yapılan ödemeler gelecekteki sermaye artırımlarına mahsuben avans niteliğinde de değildir.
Ortakların payları oranında yapılan ödemeler sonucunda sermayenin tamamlanamaması durumunda bazı ortaklar kendi istekleriyle eksik kalan sermayeyi tamamlayabilir. Bilanço zararlarının kapatılması için getirilen yükümlülükler uyarınca yapılan ödemeler öz kaynaklar içerisinde sermaye tamamlama fonu hesabında toplanır ve takip edilir
- Sermayenin Artırılması
Genel kurul, sermayenin zarar sonucu ortaya çıkan kayıp kadar azaltılması ile birlikte eş zamanlı olarak istenilen tutarda artırımına karar verebilir. Sermayenin azaltılması işlemi ile birlikte eş zamanlı sermaye artırımında artırılan sermayenin en az dörtte birinin ödenmesi gerekmektedir.
Sermayenin zarar sonucu ortaya çıkan kayıp kadar azaltılması yoluna gidilmeden de sermaye artırımına karar verilebilir. Bu şekilde yapılacak sermaye artırımında sermayenin en az yarısını karşılayacak tutarın tescilden önce ödenmesi zorunludur.
- Genel Kurulun Gerekli Tedbirleri Almaması
Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte ikisinin karşılıksız kalması halinde genel kurul sermayenin üçte biri ile yetinilmesi, sermaye azaltımı yapılması, sermayenin tamamlanması, sermayenin artırılması tedbirlerinden birine karar vermemesi halinde şirket kendiliğinden sona erer. Tasfiye işlemleri Türk Ticaret Kanunu 536’ncı ve devamı maddelerine göre yürütülür.
- Borca Batıklık
Şirket aktiflerinin borçlarını karşılayamaması durumu Borca Batıklık olarak ifade edilir. Şirketlerin borca batık olmasının işaretleri finansal tablolardan, denetim raporlarından, erken teşhis komitesi raporlarından veya yönetim organının tespitlerinden ortaya çıkabilir. Borca batıklık şüphesini uyandıran işaretler halinde yönetim organı, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkartır.
Söz konusu ara bilânço üzerinden aktiflerin şirket alacaklarını karşılamaya yetmediğine karar verilmesi durumunda; Yönetim organı, sermayenin üçte biri ile yetinilmesi ile sermaye azaltımı yapılması, sermayenin tamamlanması veya sermayenin artırılması gibi tedbirlerden birinin alınmaması halinde şirketin iflası için mahkemeye başvurur.
- Ortak Hükümler
- Finansal Tablolar
Şirketlerin sermaye kaybı veya borca batık olma durumları, Türk Ticaret Kanunu 88’inci maddeye uygun olarak hazırlanacak finansal tablolar esas alınarak belirlenir. Finansal tabloların düzenlenmesinde ihtiyari olarak Türkiye Muhasebe Standartlarının uygulanmasının tercih edilmesi halinde, bahsi geçen durum bu şekilde hazırlanan finansal tablolar üzerinden değerlendirilir.
- Sermayenin Kaybı Veya Borca Batık Olma Durumlarında Birleşmeye Katılma
Sermaye kaybı veya borca batık durumda olan bir şirket, kaybolan sermayeyi karşılayabilecek tutarda serbestçe tasarruf edilebilen özkaynağa sahip bir şirket ile birleşebilir.
Birleşmeye taraf olan şirketin, sermayesiyle kanuni yedek akçeleri kaybolmuş veya borca batık durumda olması halinde; birleşmeye taraf olan diğer şirketin kaybolan sermayeyi veya borca batıklık durumunu karşılayacak miktarda serbestçe tasarruf edebileceği özkaynağa sahip olduğu ve buna ilişkin tutarların doğrulandığı veya belirtilen durumların mevcut olmadığının doğrulandığı yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile ortaya konulur.
- Döviz Yükümlülüklerden Doğan Kur Farkları
Tebliğin geçici 1 inci maddesi ile 01.01.2023 tarihine kadar, sermaye kaybı veya borca batık olma durumuna ilişkin yapılan hesaplamalarda, henüz ifa edilmemiş yabancı para cinsi yükümlülüklerden doğan kur farkı zararlarının dikkate alınmayabileceği belirtilmiştir. Kur farkı haricindeki diğer finansman giderlerinin tebliğde belirtilmemesinden dolayı uygulama kapsamına girmediği düşünülmektedir.
Söz konusu düzenleme şirketlerin kur farkı nedeniyle sermaye kaybı yaşamamaları ve borca batık duruma düşmemeleri için 01.01.2023 tarihine kadar geçici olarak ihdas edilmiştir.